Haptonomie & het lijf

Haptonomie gaat over de balans tussen voelen, denken en doen. Het uitgangspunt is simpel: iedereen heeft een eigen manier van in het leven staan, een eigen manier van omgaan met zichzelf en met anderen. Die manier zit niet alleen in je hoofd, die zit in je lijf.

Voelen doe je namelijk met je lichaam. Schrikken is een lichamelijk proces: je schrikt al voordat je zelf de reden hebt bedacht. Dat geldt net zo goed voor blijdschap, ontroering, boosheid of angst. Je lichaam geeft betekenis aan wat er gebeurt en het doet dat sneller dan je denken.

Wat je voelt gaat vooraf aan hoe je doet en hoe je reageert op je omgeving. Andersom heeft je omgeving invloed op wat je voelt. Meestal zijn we ons daar niet van bewust maar het is wel zichtbaar en merkbaar. In je adem, in je houding, in de spanning die je vasthoudt.

Door woorden te geven aan die gevoelens krijgen ze betekenis. Doe je dat vaker, dan ga je ze herkennen en op waarde schatten. Denken, voelen en doen komen meer in balans. Dat helpt je ervaren welke keuzes je hebt en voelen welke keuzes bij je passen.

En de polyvagaaltheorie?

De polyvagaaltheorie beschrijft hoe je zenuwstelsel voortdurend en zonder jouw toestemming de omgeving aftast: is het hier veilig, of niet? Op basis van dat antwoord schakelt je lijf. Rust en contact of alarm en actie. Of, als het echt te veel wordt, bevriezen en afhaken.

Dat verklaart een hoop. Waarom je dichtklapt in een gesprek dat je van tevoren prima had voorbereid. Waarom je moe wakker wordt. Waarom 'gewoon even ontspannen' niet werkt als je systeem op scherp staat.

Haptonomie werkt precies op dat niveau. Niet door je te overtuigen dat het veilig is, maar door je het te laten ervaren — via aanraking, aandacht en contact. Je zenuwstelsel gelooft geen argumenten. Het gelooft ervaring.